Huis Marseille toont voor het eerst Adolphe de Meyers herontdekte collectie foto’s van Venetië
Van 24 oktober 2026 t/m 7 februari 2027 presenteert Huis Marseille Adolphe de Meyer. De essentie van een Venetiaanse droom, de eerste museale tentoonstelling in Europa gewijd aan de fotograaf Adolphe de Meyer (1868–1946). Aanleiding is een opmerkelijke ontdekking in 2019 in de Bibliothèque municipale de Tours: een samenhangende collectie van vijfenzeventig foto’s die zijn leven en fotografische werk in Venetië documenteren. Ze worden voor het eerst als geheel getoond en bieden een uitzonderlijk inkijkje in zijn persoonlijke en artistieke wereld.
Pionier van de modefotografie
Adolphe de Meyer werd in 1868 in Parijs geboren en heeft een fascinerende en baanbrekende loopbaan gekend die zich uitstrekte van Europa tot de Verenigde Staten. Tegenwoordig kennen historici hem voornamelijk als pictorialistisch fotograaf (een stroming die fotografie als kunstvorm benaderde), virtuoos portretfotograaf en bovenal als modefotograaf. Hij was een van de eersten die de modefotografie naar artistieke hoogten tilde met verfijnde beelden voor Vogue, Vanity Fair en Harper’s Bazaar. Minder bekend is dat hij daarnaast actief was als binnenhuisarchitect, ontwerper, kunstverzamelaar, journalist en schrijver. Van zijn hele leven maakte hij een kunstwerk, waarin fotografie, kleding, interieurs en ensceneringen uitdrukkingen waren van één artistieke visie, namelijk die van een man die zichzelf en zijn omgeving voortdurend heruitvond.
Wereldreiziger
Reizen waren een constante en onmisbare bron van inspiratie, meestal in het gezelschap van zijn vrouw en creatieve partner Olga. Japan vormde een vroege liefde, gevolgd door China, India en Zuid-Amerika. De Meyer maakte de wereld tot zijn werkterrein en wist de verfijnde precisie van zijn studio ook buiten zijn atelier toe te passen. Ondanks een opmerkelijk succesvolle en invloedrijke carrière stierf hij in 1946 grotendeels vergeten in Los Angeles.
Een Venetiaanse droom
Venetië nam een bijzondere plek in onder de steden die zijn verbeelding voedden. Tussen 1904 en 1908/09 huurden Adolphe en Olga het Palazzo Balbi Valier, een weelderig zeventiende-eeuws paleis omgeven door tuinen, dat De Meyer transformeerde van een vervallen gebouw tot een bezienswaardigheid die gidsen en gondeliers aan toeristen aanwezen. Het Palazzo was een bruisend cultureel centrum met gasten als de fotografen Gertrude Käsebier en Frances Benjamin Johnston en de kunstverzamelaar Isabella Gardner, terwijl De Meyer ook Auguste Rodin uitnodigde om er te verblijven en te creëren. Balbi Valier was vooral een verlengstuk van zijn studio, waar hij experimenteerde met licht, enscenering en vroege kleurenfotografie, en een esthetiek ontwikkelde die zijn werk en modevisie sterk zou beïnvloeden.
De tentoonstelling verkent aan de hand van acht thema’s zijn leven, zijn artistieke netwerk en de vele facetten van zijn werk, van modefotografie en interieurontwerp tot kunstverzamelen, en de bijzondere verhouding met Olga. Bezoekers krijgen de gelegenheid om door een intieme lens het geheimzinnige achter de grensverleggende modefotograaf te leren kennen, maar ook de stad die zijn verbeelding een leven lang bleef voeden.
De titel van de tentoonstelling is ontleend aan een artikel dat De Meyer in 1916 publiceerde in Vogue, ‘The Substance of a Venetian Dream’, waarin hij reflecteert op zijn jaren in de stad. Het betreffende exemplaar van Vogue, dat Huis Marseille recent bemachtigde, is ook in de tentoonstelling te zien.
Olga: partner en mythe
Niemand speelde een grotere rol in De Meyers leven en werk dan zijn vrouw Olga, geboren Donna Maria Beatrice Olga Alberta Caracciolo (1871-1931). Zij was een van de meest charismatische en eigenzinnige vrouwen van haar generatie, die kunstenaars als John Singer Sargent, James McNeill Whistler en schrijver Henry James inspireerde. Hun onconventionele huwelijk, dat meer dan drie decennia zou duren, werd door tijdgenoten met fascinatie en verwondering bezien. Beiden waren homoseksueel en hun verbintenis was wat tijdgenoten een ‘mariage de convenance’ noemden: een huwelijk dat sociale legitimiteit en bescherming bood in een tijd waarin homoseksualiteit maatschappelijk taboe was. Olga verscheen herhaaldelijk voor De Meyers camera, droeg zijn ontwerpen en organiseerde met hem de sociale en culturele gelegenheden die hun beider reputatie vestigden. Gedreven door creativiteit en zelfuitvinding bouwden zij samen een gedeelde identiteit op en smeedden zo een mythe. Van Olga’s overlijden in 1931 herstelde De Meyer nooit volledig: hoewel hij later veel van zijn werk van de hand deed, bleef hij haar portretten koesteren en bleef zij hem inspireren. Zij stond centraal in De Meyers geschriften, en was met name de hoofdpersoon van zijn ongepubliceerde autobiografische fictiewerk Of Passion and Tenderness.
Een opmerkelijke ontdekking
Bij het opmaken van de inventaris van de nalatenschap van Paul Caron (1918–1988), een lokale verzamelaar, vond Anaïs Arlot van de Bibliothèque municipale de Tours in 2019 een collectie van vijfenzeventig foto’s. Ze droegen enkel het stempel van de verzamelaar, zonder naam van de maker. Camille Mona Paysant, die kort daarvoor een boek had gepubliceerd over De Meyers reisfotografie, werd uitgenodigd om de hand van de fotograaf te authenticeren en de collectie te onderzoeken.
Publicatie
Parallel aan de tentoonstelling verschijnt Adolphe de Meyer. The Substance of a Venetian Dream, met een artikel van Camille Mona Paysant, tevens curator van de tentoonstelling in Huis Marseille. De publicatie wordt vormgegeven door Ernst Georg Kuehle (Kuehle und Moser), in een tweetalige editie (Engels/Frans).
Camille Mona Paysant is kunsthistorica, auteur en curator, gespecialiseerd in de geschiedenis van de fotografie. Zij verricht al meer dan vijftien jaar onderzoek naar het leven en werk van Adolphe de Meyer en publiceerde meerdere boeken over zijn fotografie.