Wordt een kunstenaar geboren, of wordt die gemaakt? Staat de identiteit van een persoon al vast vanaf de geboorte, of moet die nog worden ontdekt? Martine Gutierrez gaat in deze grote solotentoonstelling Wunderkind op deze vragen in en benadrukt daarbij het belang van creativiteit en expressie, eigenschappen die haar vanaf de kindertijd hebben gemaakt tot de internationaal gevierde kunstenaar die ze nu is.
Identiteit is een performance
Martine Gutierrez werkt als interdisciplinair kunstenaar met fotografie, video, muziek en performance. Door middel van zelfportretten en cinematografische tableaus herinterpreteert ze het concept identiteit niet alleen als materiaal maar ook als methode. Op de 58e Biënnale van Venetië wist ze de aandacht van de internationale kunstwereld te vangen met haar serie vormveranderende zelfportretten, waarbij haar lichaam dient als site voor transformatie en kritiek. ‘Identiteit is een performance,’ zegt ze: ‘Met een beetje oefening kun je vrijwel alles zijn.’
De kindertijd als ‘drempel naar het zelf’
Martine ziet de kindertijd als de ‘drempel naar het zelf’ en kunst was haar medium, in een bewuste, continue praktijk van persoonlijke heruitvinding. De tentoonstelling Wunderkind bestaat uit puzzelstukken die samen het raadsel Martine vormen, met gebruik van niet eerder getoonde kunstwerken die teruggaan tot haar kindertijd.
Martine is in 1989 geboren en heeft een Amerikaanse moeder en een Guatemalteekse vader. Ze speelde al op jonge leeftijd met de verwachtingen die worden opgeroepen door namen en uiterlijke kenmerken. Ze werd door anderen als zowel mannelijk als vrouwelijk gezien en voegde een ‘e’ toe aan haar naam ‘Martín’ om zich te onttrekken aan genderstereotyperingen. Haar gelaagde identiteit en haar ‘stand-ins’ in zelfportretten zijn een voortzetting van obsessief gedrag uit haar kindertijd, waarbij realiteit en mythe zowel uitwisselbaar als onontwarbaar blijven. Wunderkind nodigt de kijker uit binnen te treden in de wereld van Martine – door in een voortdurende performance een portaal van het leven te creëren, door de basis bloot te leggen van een artistieke praktijk die is geworteld in de voortdurende constructie en deconstructie van het zelf.
Stukken speelgoed als avatars
In Wunderkind zien we veel speelgoed – soms generaties lang doorgegeven en bewaard gebleven uit Martines jeugd, soms door haarzelf vervaardigd – dat inspireert tot steeds nieuwe narratieven, die zowel persoonlijk als collectief zijn. Voor kinderen als Martine, bij wie de verwachting was dat ze zich zouden voegen naar starre culturele normen, werden stukken speelgoed avatars. Deze oorspronkelijke collecties putten zowel uit haar familiearchieven als uit haar multiculturele achtergrond, en laten autobiografie versmelten met kunst.
De kunstenaar en haar moeder
De hedendaagse Martine gaat nog een stap verder en spiegelt zich aan de renaissancistische grootheden met wie ze al in haar jeugd vergeleken werd. Als een stand-in voor Leonardo Da Vinci schildert ze een portret van haarzelf als de beroemde Mona Lisa. En in Vitruvian woman verbeeldt ze het ideale mannelijke lichaam als dat van haarzelf. In haar hedendaagse herinterpretatie van Michelangelo’s De schepping van Adam neemt Martine de plaats in van Adam en de reikende hand van Martines moeder die van de hand van God; het is een intieme dialoog tussen de kunstenaar en haar schepper.
In 2025 ontving Martine Gutierrez een Guggenheim Fellowship voor het werk aan Wunderkind. Dit langverwachte nieuwe werk is deze zomer voor het eerst bij Huis Marseille te zien.